Improviseren…gewoon doen!
Dat klinkt misschien wat kort door de bocht, maar zelf heb ik ook leren improviseren door het gewoon te gaan doen. Ik speelde regelmatig mee met de muziekgroep in onze kerk. We speelden dan liederen uit de opwekkingsbundel of de wat klassiekere gezangen uit het Liedboek voor de kerken. Mij werd gevraagd om zoveel mogelijk iets anders te spelen dan de melodie, want die werd al gezongen. Zo ben ik gaan experimenteren met tweede stemmen, begeleidende en opvullende figuren en solo’s. Ik deed dat zonder bladmuziek voor m’n neus, geheel op mijn gehoor en gevoel voor muzikaliteit.
Gebruik je oren!
Door het steeds vaker te doen, durfde ik steeds meer en leerde ik om steeds beter te luisteren naar wat wel werkt en wat niet en hoe ik met mijn spel het best de muziek kon ondersteunen. Waar nodig leerde ik de leiding te nemen om modulaties en inzetten van andere musici in te leiden, maar ik leerde ook wanneer ik juist minder moet doen en hoe ik bijvoorbeeld lange tonen kan gebruiken om alleen maar een subtiele kleur te geven aan de samenklank.
Muziektheorie, is dat noodzakelijk?
Soms gebruik ik bij het improviseren bladmuziek of akkoordsymbolen. Dan kan ik zien welke tonen goed passen bij de akkoorden die gebruikt worden. Ik speel dan op gehoor, maar maak tegelijkertijd gebruik van mijn muziektheoretische kennis.
Muziektheoretische kennis is dus heel handig, maar op gehoor leren spelen heeft als groot voordeel dat je niet zo vast zit aan de bladmuziek en dat komt ook je klassieke spel ten goede. Als je alleen maar kunt spelen met voorgeschreven akkoorden wordt het ook lastiger om spontane improvisaties te realiseren. Heel vaak kun je met tonen buiten de voorgeschreven akkoorden de klank verrijken. De muziek wordt daar spannender of interessanter van. Ik speel regelmatig samen met bijvoorbeeld alleen een pianist. We spreken dan de toonsoort af waarmee we beginnen of we nemen een bepaald lied als basis en we zien wel hoe en waar we eindigen. Zo kunnen er heel spontane en verrassende en unieke muziekstukken ontstaan.
Kortom: heb je echt per se een grondige kennis van allerlei muziektheorie nodig? Natuurlijk niet! Maar alles wat je weet zal je spel verrijken en dat zal je spelplezier zeker ten goede komen. En hoe meer plezier jij uitstraalt tijdens het spelen, hoe meer ook je publiek geboeid zal zijn door jouw spel. Ik raad je dan ook aan om je in ieder geval de basis eigen te maken.
Is improviseren iets voor mij?
Mocht je nog twijfelen of improviseren iets voor jou is, hou dan op met twijfelen en ga het gewoon eens proberen. Als je techniek en je muzikale gehoor nog niet zo ver ontwikkeld zijn, dan zou ik me daardoor zeker niet laten tegenhouden. Improviseren is al mogelijk als je nog maar drie noten kunt spelen. Je hoort vanzelf wel of iets goed klinkt of niet. Bevalt iets je niet, dan probeer je gewoon weer wat anders. Ik zit er ook regelmatig naast, maar dat hoort niemand, omdat ik dat soort onbedoelde experimenten direct camoufleer door er omheen te spelen en vervolgens uit te komen op een toon die beter klinkt. Dit soort ‘foutjes’ maakt de improvisatie vaak alleen maar spontaner en interessanter.
Je bent absoluut in het voordeel als je iemand hebt met wie je samen kunt oefenen, het liefst op een instrument dat geschikt is om je te begeleiden met akkoorden. Misschien ken je iemand die piano of gitaar speelt, die je wil helpen?
Tot slot moet je nog wel de drempel over en het wagen om de veiligheid van de voorgeschreven melodie steeds meer te verlaten. Probeer maar gewoon wat uit. Hoe vaker je het doet, hoe minder eng het wordt en hoe leuker je het zult gaan vinden. Onthoud: je kunt het niet verkeerd doen; je kunt hooguit een minder gebruikelijke smaak hebben, en smaken verschillen nu eenmaal. Iets anders wat je echt moet onthouden is: Eenvoud siert. Maak het dus vooral niet te ingewikkeld. Je bent geen betere musicus als je erin slaagt om zoveel mogelijk tonen per seconde te laten horen.
Improvisatie les
Wil je les of coaching om (beter) te leren improviseren? Dat kan! Ik geef les op maat door te kijken wat bij jouw spel past en wat jij graag wilt leren.
Er zijn mensen die leren improviseren door het gewoon te gaan doen en door goed te luisteren naar hoe het klinkt. Er zijn ook genoeg mensen die dat best lastig vinden en die zich er heel onzeker in voelen. Anderen kunnen al best aardig improviseren, maar zijn vastgelopen en zoeken naar een manier om toch door te kunnen blijven groeien in hun improvisatiespel.
De meest methodes om te leren improviseren komen uit de wereld van de jazzmuziek. Kort door de bocht gaan die methodes meestal uit van een aantal standaardmelodieën die je uit je hoofd leert en die je vervolgens leert aanpassen in ritme en toonsoort aan de muziek waarin je ze wilt gebruiken. Je bouwt dan een soort bibliotheek op van improvisatiemateriaal.
Ik benader de techniek van het improviseren anders. Als je voor het eerst zomaar wat gaat improviseren, dan zul je merken dat het onbegrensde daarvan je juist heel onvrij maakt. Doordat je zoveel mogelijkheden hebt, weet je niet goed wat je moet doen en ga je vastzitten aan steeds hetzelfde wat je al kent of aan de noten die je ziet. Ik help je hieruit door je kaders te geven, waarbinnen je vrij kunt bewegen. Eerst zijn die kader heel klein en eenvoudig. Iedereen kan het! Daarna kunnen we ze steeds verder uitbreiden en leer je gaandeweg nieuwe dingen. Ik leer je zien en vooral horen waar de muziek om vraagt, welke tonen en ritmes je kunt gebruiken en hoe je daarvan een welluidende vloeiende melodielijn kunt maken. Je leert om eigen smaak en stijl te ontwikkelen. Eigenlijk leer ik je om instant je eigen partij te arrangeren.
Wil je een gratis en vrijblijvende proefles om te kijken of mijn lesmethode bij jou past? Neem dan gerust contact met me op!
